سیارهای بیستاره: هویت یک سیاره سرگردان تأیید شد

سه سال پیش یک جسم مشکوک و تنها درحرکت در فضای بین ستاره ای در فاصله ۸۰ سال نوری از زمین شناسایی شد. این جسم بسیار بزرگتر از مشتری اما کوچکتر از اغلب ستارهها است. این جرم را بهعنوان یک سیاره سرگردان میشناختند و اکنون منجمان تأیید کردهاند که این جرم درواقع یک سیاره است. سیارهای بیستاره! با ما همراه باشید…

جرم PSO J318.5338-22.8603 یا بهطور خلاصه (!) PSO J318.5-22 یک جرم سیارهای بزرگ در گروه متحرک بتا سهپایه (در صورت فلکی سهپایه یا پیکتوریس) است. این سیاره جرمی حدود ۸/۳ برابر مشتری و دمایی حدود ۱۱۰۰ کلوین (۸۳۰ درجه سانتیگراد) دارد. جزئیات این یافتهها در مقالهای در ArXiv منتشر شده است. تصویر بالای متن، طرحی مفهومی از این سیاره است.

وقتی این جرم کشف شد، بهعنوان یک کوتوله قهوهای عجیب شناخته میشد. کوتوله قهوهای بهنوعی از ستارهها گفته میشود که به دمای کافی برای شروع واکنش همجوشی هستهای نرسیدهاند. جرم PSO J318 بدون ستاره همراه، تنها در فضا سرگردان بود و دمای بالای آن پیشنهاد میکرد که جزو اجرام ستارهای دستهبندی شود. اما نور گسیلشده از آن شبیه به سیارههای گازی در نقاط دیگر کهکشان بود. بنابراین دانشمندان به این فکر افتادند که شاید این یک سیاره سرگردان باشد.

دکتر مایکل لیو، سرپرست گروهی که جرم PSO J318.5-22 را شناسایی کردند، آن زمان در یک بیانیه گفته بود:

ما تاکنون در فضا هرگز جرمی سرگردان مانند این را ندیده بودیم. این جرم تمام مشخصههای سیارات جوان را که اطراف ستارههای دیگر پیدا میشوند دارد، اما تنها و سرگردان در فضا درحرکت است.

تصویر چند-رنگی از تلسکوپ Pan-STARRS1 که سیاره سرگردان PSO J318.5-22 در آن دیده میشود:

تأیید هویت سیارهای این جرم آسمانی کار راحتی نبود که علت آن «مشخصه افت دما با گذر سن» کوتولههای قهوهای است. به نظر مفهوم پیچیدهای میرسد، اما بیان آن ساده است: کوتولههای قهوهای، با دمایی زیاد متولد میشوند و با گذر زمان و از دست دادن حرارت و خنک شدن، دمای آنها کاهش مییابد. تخمین قدمت سیارات بسیار دشوار است، اما همیشه راههایی برای تخمین قدمت گروهی از ستارهها با دقتی زیاد وجود دارد.

خوشبختانه PSO J318.5-22 به نظر میرسد که بخشی از گروه متحرک بتا-سهپایه باشد؛ خوشهای کوچک و جوان از ستارهها که در فاصله نسبتاً نزدیکی از ما قرار دارند. به کمک تلسکوپ جمینی شمالی در جزیره هاوایی، منجمان تأیید کردند که این سیاره بالقوه سرگردان، بخشی از این گروه است و به لطف اینکه در حال حاضر قدمت این گروه ستارهای تخمین زدهشده، موفق شدند که هویت این جرم آسمانی را تأیید کنند. سیاره PSO J318.5-22 حدود ۲۳ میلیون سال قدمت دارد که بسیار جوان است و به نسبت سنش بسیار خنکتر از آن است که جزو کوتولههای قهوهای دستهبندی شود.

سیارههای سرگردان یا قبلاً داخل یک منظومه تشکیلشده و طی تعامل گرانشی با بقیه اجرام منظومه به بیرون پرتابشدهاند، یا اینکه مستقلاً و خارج از منظومه تشکیلشدهاند. وجود این اجرام پیشبینی میشد و چهبسا که میلیاردها سیاره سرگردان در کهکشان ما موجود باشند. اما سیاره PSO J318.5-22 اولین موردی است که هویت آن تأیید شده است. این سیاره یک سیاره گازی است، بسیار بزرگ است و هیچ ستارهای ندارد. آیا سیارهای سنگی مانند زمین اما سرگردان در فضای بین ستارهها وجود دارد؟ بعید نیست، اما هنوز کسی موفق به رصد چنین جرمی نشده است. آیا روزی چنین جرمی رصد خواهد شد؟ آیا نسلهای آینده مأموریتی فضایی به چنین اجرامی اعزام خواهند کرد؟

iflscience

Wikipedia

لینک کوتاه

برای امتیاز دهی به این مطلب، لطفا وارد شوید: برای ورود کلیک کنید